KASİAD’da “Yemen Tanıtım Programı” Gecesi [08.03.2010]

KASİAD’ın her ay düzenlediği “Ülke Tanıtım Programı”nda bu ay Yemen yer aldı. Programın konuğu AKSİAD Ortadoğu Temsilcisi Şefik Bircan’dı.

Uzun süre yemende ikamet eden Bircan,Yemen hakkında şu bilgileri verdi; Yemen 1918 Mondros Ateşkes Anlaşması’na kadar 400 yıl Osmanlı toprağı olarak kalmıştır. Kızıldeniz’i kontrol yeridir. Tarihi İpek Yolu’nun denetimi demektir. Bu yönüyle tarihen stratejik bir coğrafyadır. Aden Körfezi, bugün Somali korsanları ile olduğu gibi tarihin her evresinde korsanlarıyla meşhur olmuştur. Güvenlik için Yemen önemli bir üst olagelmiştir. Osmanlı, Yemen topraklarında 600 bin şehit bırakmıştır. Mehmet Niyazi bunu “Yemen ah Yemen kitabında “ detaylarıyla aktarmaktadır. İngilizler Aden’den girerek Yemen’e casuslarıyla yayılıyor ve halkı kışkırtıyor. Osmanlı bu İngiliz fitnesini defetme adına bu topraklara asker gönderiyor. Hadramut limanına çıkan askerler önce sıtmadan, sonrada yoğun nemle beraber sıcağın etkisiyle buldukları suyu içmekle yakalandıkları bulaşıcı hastalıkların etkisiyle kırılıyor. 2400 metre yükseklikteki Sana’ya çıkınca da yazlık elbiselerle gelen askerleri soğuk esir alıyor. Bu kadar zor geldikleri yerden ayrılmayı düşünmekte zor geliyor. Sağlam kalan çoğu Osmanlı askeri evlenerek orada kalıyor. Sana’da bugün 2000 Türk aileden bahsediliyor. Sahte şeyhler fevkalade oyunlarla halkı aldatıyor. Sadece geceleri çıkan bir şeyh, oralarda bilinmeyen fosforu yüzüne sürerek çıkınca nurdan parladığı sanılarak her sözü kabul ediliyor. Osmanlı aleyhinde bu yolla vahim propaganda yapılıyor. Bir müddet sonra halk gerçekleri anlasa da 1918’deki Mondros Mütarekesi ile Osmanlı, Yemen’i boşaltmak zorunda kalıyor. Silahlarını İngilizler’e teslim etmeden önce sağlamlarını halka dağıtarak bir müdafaa imkânı oluşturuyorlar.  II. Abdülhamit 1876’da tahta çıktıktan sonraki 2. yılda Yemen’e 4 okul yaptırıyor. Sana meydanında yer alan okul, sanat okulu, askeri okul, savunma bakanlığı vazifeleri görmüş, bugünde müze olarak hizmet veriyor.”

Bircan “Bütün ihtiyaçlar dışarıdan tedarik ediliyor. Özellikle Çin, Hindistan malları satılan ülkede Türk malı kaliteli olarak biliniyor ve rağbet görüyor. 3,5 litre benzinin 1 dolar olmasının da etkisi ile benzinli, büyük motorlu araçların çok kullanıldığı ülkede araç servis ve bakım probleminin büyük olduğu belirtiliyor. Toyota parçalarının her yerde var. Konya’dan Peugeot parçalarının geliyor. Toplu taşıma 20 kişilik pikaplarda yapılıyor, 50den fazla özel okul olmakla beraber servis taşımacılığı anlayışı yok.” dedi.

Bircan Yemen’deki inşaat sektörü için şunları kaydetti “İnşaat alanında büyük boşluk yaşanıyor. Herkes kendi plan yapıyor. Alt ayrı üst ayrı yapıda. Konut yapımında tecrübeli firmaların yapacağı çok iş var. Büyük inşaat işlerini alan Çinli şirketler var. İnşaat malzemelerinin tamamı dışarıdan geliyor.100 yıl öncesi fotoğrafın değişmemesiyle öğünülen ülkede eski yapılar yenileriyle çok yavaş yer değiştiriyor. Yol inşaatlarında Türkiye’den Nurok şirketi dikkat çekiyor.”

“Balıkçılıkta basit tekneler kullanılıyor. Çok değerli balıkları olmasına rağmen gelişmiş bir balıkçılık yok. Bal en önemli gıda maddelerinden. Pek çok çeşidi olan bal ilaç niyetine kullanılıyor, hastalığa göre bal veriliyor. Mango en çok üretilen meyvelerden. Türkiye’den de gelenlerle her türlü bisküvi bulunabilir ama fırına ihtiyaç var. Kavun Fransa’dan, elma Amerika’dan, piliç Brezilya’dan geliyor. Bir Türk girişimci karpuz yetiştirerek Türkiye’ye satıyor. Pınar su ve süt yaygın. Haftada 2 defa şehir suyu veriliyor. Su istasyonlardan sağlanıyor. Ülkede bir çikolata ve bir de deterjan fabrikası var.”

Gat çiğnemenin yaygın bir alışkanlık olduğunu belirten Bircan, “13:00-16:00 arası tatil. Herkes bu saatlerde uyarıcı gat bitkisi çiğnemek için bir köşede. Gat çiğneyen 1 litre suyu da tüketiyor.” dedi.

Yayıncılıktan bankacılığa, mobilyacılıktan vizeye kadar birçok konuya değinen Bircan son olarak şunları kaydetti. “Özel televizyon yayını yok. Mısır Nilsat yayınları izleniyor. Pek çok özel gazete var. Para transferi konusunda Western Union yaygın şubeleriyle aktif. Yabancı pek çok bankanın olduğu ülkede Türk bankası yok. Bank Asya Tatoman Bank’la anlaşmalı.  Ağacın çok az olduğu ülkede ahşap ürünleri çok pahalı olduğundan alüminyum doğramadan yararlanılıyor. İstikbal mağazaları çok yaygın. Beyaz eşyada Beko markası öne çıkıyor. Elektrik, mahalle aralarındaki jeneratörlerle sağlanıyor. Bu yüzden de bazı geceler ışıksız geçiyor. Total şirketi  petrol ve gaz üretiminde olduğu gibi dağıtımında da söz sahibi. Dükkanlarda her şeyin yan yana satıldığı ülkede AVM’ler hızla çoğalıyor. Vize uygulanmakla beraber, çok kolay vize alınıyor. Dünyanın en çok hibe yardım alan ülkelerinden. Yatırımlar yardım kuruluşları üzerinden daha sağlıklı yapılabilir.